Khi c̣n là trẻ thơ, chúng ta thường học những điều
mới lạ bằng cách suy nghĩ thành lời hoặc nói to lên những điều ḿnh
nghĩ để diễn đạt sự hiểu biết của ḿnh hay bộc lộ cho người khác
biết ḿnh muốn ǵ. Chúng ta phát ngôn, nói thành câu. Khi được sửa,
chúng ta nhại lại, thực hành cho đến khi đúng, hoặc bắt chước theo
kiểu cha mẹ, hàng xóm, bạn học,
v.v
Suy nghĩ thành lời rất quan trọng đối với quá tŕnh học tập đầu đời của
chúng ta. Người ta c̣n gọi nó là phát ngôn thầm.
Khi chúng ta trưởng thành,
suy nghĩ thành lời ẩn vào bên trong, và phát ngôn chuyển thành sự giao tiếp
với mọi người.
“Mặc dù vậy, nhu cầu cần duy tŕ suy nghĩ thành lời không biến đi hoàn toàn.
Bất cứ khi nào chúng ta gặp phải một t́nh huống lạ hoặc khó khăn trong đời, khả
năng này lại trỗi dậy. Đó là công cụ để chúng ta vượt qua trở ngại và tạo lập kỹ
năng mới.”
1
Trong phát ngôn thầm,
chúng ta thường dùng cụm từ hoặc câu không hoàn chỉnh. Những điều được nói ra
phản ánh điều chúng ta nghĩ, nhưng chỉ là những điều đang làm chúng ta băn khoăn,
thấy mới lạ, khó khăn. Chúng ta loại bỏ những điều đă biết. V́ vậy, phái ngôn thầm
giảm đi dần khi sự hiểu biết và hành động của chúng ta chín chắn hơn.
Người ta thường dùng
phát ngôn thầm trong việc học tập, lên kế hoặch, hoặc tự chỉ dẫn cho minh khi thực
hiện một công việc khó khăn hay mầy ṃ thực hành một kỹ năng mới. Nó có thể giúp
chúng ta kiểm soát t́nh huống và hành động của bản thân bằng cách diễn đạt thành
lời hoặc tự trút bỏ cảm xúc của ḿnh ra.
Phát ngôn thầm là một công cụ hữu hiệu cho việc học tập.
Càng tạo điều kiện cho trí năo hoạt động ở nhiều cấp độ, chúng ta càng có thể liên
hệ các ư tưởng và lưu giữ những điều học được. Chúng ta đọc, tạo ra những h́nh ảnh,
sơ đồ trong đầu, nghe, sử dụng âm nhạc hoặc hành động, nói với người khác và nói
với ḿnh (hợp tác trong học tập). Một số trong chúng ta thích bộc bạch tâm sự với
người khác, để hiểu hoặc nhớ tốt hơn. Một số trong chúng ta th́ lại không cần quá
tŕnh này! Đây có thể là một kiểu học, và nó có thể rất hữu hiệu.
Chúng ta sử dụng nhiều giác quan và kinh nghiệm để hấp thu và củng cố những
điều học được.
Việc kết hợp những kỹ năng và chiến lược học này như thế nào là hoàn toàn tuỳ
thuộc từng cá nhân.
Việc áp dụng phát ngôn thầm
trong học tập bao gồm:
- Học thuộc từ vựng bằng cách nói to từ đó lên
- Cảm nhận văn thơ bằng cách diễn đạt như trong kịch.
- Hiệu đính bài viết bằng cách đọc to lên
- Giải toán bằng cách nói nhẩm từng bước để dần dần đi đến đáp án.
1
Berk. L.E, Why Children Talk to Themselves, Scientific American, November
1994, pp 78 - 83 as seen at http://www.abacon.com/berk/ica/research.html
10/23/00
"In a think-aloud activity, the teacher shares with students
the thinking process..."
U.S. Department of Education, 4. Modeling is an important form of classroom
support for literacy learning.
(http://www.ed.gov/pubs/StateArt/Read/idea4.html, October 30, 2000) State of
the Art: Transforming Ideas for Teaching and Learning To Read, November
1993
"Adults who are not smooth readers also read out loud, but
they have learned to muffle it for social purposes - they sub-vocalize, or
just move their lips when they read, because they know that other people will
think less of them if they read out loud. However, it is the easiest and
most natural way to absorb concepts."
Wenger, Susan, Image-Streaming, http://www.geocities.com/Athens/Acropolis/1179/
10/25/00
"As stated in Child Development, “Research has confirmed
that children, like adults, use private speech when they find tasks difficult
or when they made errors, and that when they use task-relevant private speech,
their performance on a variety of tasks improves”
Agres, Jaime, Why do Children Talk to Themselves?, http://cla.calpoly.edu/~jbattenb/ling/
Student Research Papers, 10/25/00
Đỗ Ngọc Bích, sinh viên cao
học tại trường Đại Học Hawaii-Manoa, hiện đang là giảng viên tại khoa Quốc Tế Học, Đại Học
Ngoại Ngữ Hà Nội và đồng thời là cộng tác viên tại Viện Giáo Dục Quốc Tế (IIE).
“Cẩm nang và chiến lược dành cho học tập”
được lập và duy tŕ bởi Joe Landsberger như một trang web giáo dục. Những lời khuyên trong
cuốn cẩm nang này được sử dụng
rộng
răi cho các học sinh sinh viên trên toàn nước Mỹ và trên thế giới. Trang web này được cập
nhật lần cuối vào ngày
06-01-2006. Quyền được tái xuất
bản được bảo đảm nếu tái xuất bản dưới dạng copy miễn phí, in ấn, và phân phát dưới h́nh
thức giáo dục phi thương mại và mục đích giáo dục rơ ràng.
Không cần
thiết phải ghi đường link đến trang web. Xin chỉ lưu ư trang web luôn hoan nghênh và vẫn
đang tiếp tục nâng cấp thường xuyên. V́ lư do đó, xin không tái xuất bản nội dung trang
web này trên mạng Internet mà không xin phép.”
Thông tin về trang web và bản quyền
Từ năm 1996
Trang web cá nhân của Joe